Friday, April 1, 2016

Točak zakona i mehanizam vremena


U tarotu je misterija vremena lepo prikazana kartama XX Eon, odnosno Sud i X Točak sreće. Kabala zapadnog hermetizma ovoj karti dodeljuje planetarnu prirodu Jupitera kao zakonodavca, budući da ta karta, između ostalog, predstavlja i točak zakona. U Marseljskom špilu karta prikazuje pričvršćeni točak na kome se u smeru suprotno od kazaljke na satu vrte tri figure. Na vrhu je sfinga sa mačem i krunom na glavi, a ispod nje su dva majmuna ili majmunolika stvorenja. Jedno se spušta, a drugo uspinje. Sfinga je gospodar vremena, a majmuni su duhovi određenih epoha ili eona. Ona nije podložna promeni, odnosno ne nalazi se na točku, nego na učvršćenom postolju iznad. Majmun koji nadolazi je budućnost, a onaj što odlazi predstavlja prošlost, dok je sfinga trenutak sadašnjosti, zagonetka sadašnjeg trenutka, odnosno kapija ka izlasku iz točka vremena. Ulazak u sfingu bio bi adekvatan izlasku iz točka vremena.

U Krolijevom špilu, na ovoj karti su prikazana tri mitološka stvorenja: sfinga, hermanubis i tifon. Po Kroliju, oni predstavljaju tri tipa energije koji određuju kretanje stvari i pojava. Ova karta je bremenita značenjem. Uopšteno, njen simbolizam je u relaciji sa vremenom, jer označava točak života, točak sreće, točak sudbine, zakon, tradiciju, tok, odnosno Božju vladavinu, ostvarenje proviđenja, zodijački krug. Vreme je kružnica, jer je određeno kretanjem nebeskih tela čija je ruta kružna. Vreme je obrtanje, revolucija, pošto svaki obrt nosi nešto novo, pošto se u tom vremenskom točku odigravaju procesi života i smrti, stvaranja i razaranja. Vreme je arena, koloseum, kala, kalendar, kolo, koledo, kolhida itd. Vreme je hronos, uroboros, zmija. Donosi zaborav, ali donosi i mudrost. Broj ove karte je Deset, ujedno to je broj konačne manifestacije, dovršenje stvaranja, ostvarenje (u kabali - sefira broj 10 Malkut). Suština vremena je, shodno tome, da svojim kretanjem ostvaruje Božju promisao. Sa druge strane nevidljiva ruka koja pokreće točak je ruka demijurga. To je „ruka“ prve i apstraktne sefire Keter, prvog pokretača. Odnos prvog pokretača i krajnje posledice može se predstaviti sa dva simbola svastike. Svastika koja ima solarni smer, odnosno smer kretanja kazaljke na satu je svastika demijurga, odnosno broja Jedan, Ketera. Sa druge strane, lunarna svastika jeste glif broja Deset predstavljenog kartom Točak sreće. To bi bio simbolički prikaz mehanizma vremena u rasponu sefirotskih emanacija od 1 do 10 koji je simbolički ujedinjen u "nevidljivom" broju 11.

Magijski, ezoterijski i uopšte tradicionalni koncept vremena se posve razlikuje od vulgarnog poimanja svetine koja na vreme gleda merilima kvantiteta. Ezoterijsko vreme je pre svega kvalitet. Julius Evola o tradicionalno shvaćenom vremenu kaže da ono: „nije kvantitet, već kvalitet, nije niz, već ritam; ne teče ujednačeno i beskonačno, već se lomi u cikluse u periode čiji svaki trenutak ima neko značenje i stoga svoju specifičnu vrednost u odnosu na svaki drugi, kao i jednu živu individualnost i funkcionalnost.“[1] Modaliteti vremena su izraz vladajuće inteligencije. To su, kako kaže Evola, zatvorena i savršena jedinstva. Nije neophodno da eoni i ciklusi imaju istovetno trajanje, kada već svaki od njih ima svoje posebne zakonitosti po kojima se kreće istorija, ljudski razvoj, nastajanje i nestajanje, kultura, svest.[2] Mesijanska ideja može biti univerzalna, ali je njena manifestacija različita, u skladu sa specifičnim kvalitetom vremenskog ciklusa u kome se pojavljuje.


O telemitskoj doktrini eona Danijel Gunter ističe bavljenje razvojem praistorijskih i istorijskih religioznih motiva kao izrazima ontološkog traganja: 
„Koristimo termin „Aeoni“ za ogromne vremenske periode razgraničene dokazivom promenom u shvatanju i izražavanju čovekovog odnosa prema Božanskom ili onim što nazivamo formule Inicijacije. Termini koje koristimo za ove razgraničavajuće epohe su naprosto jednostavnost u izražavanju. Upotrebljena imena božanstava su samo predstave arhetipskih karakteristika. Pojam „Aeon Izide“ označava praistorijski period u kome su dominantni religiozni sadržaji bili izraženi u terminima Matrijarhata. Izida je egipatski primer par excellence. Takođe, Oziris, kao Izidin supružnik, je idealna figura za predstavljanje Patrijarhalne epohe koja je usledila odmah nakon Matrijarhalne. Iz toga sledi da će Aeon Deteta biti imenovan po Horusu,[3] potomku Izide i Ozirisa. U ovome nema nikakve predrasude prema egipatskom simbolizmu; sigurno je da su i druga imena Bogova mogla biti odabrana i nosila bi isto arhetipsko značenje. Međutim, kako su se događaji koji su proistekli iz diktiranja Liber Legis desili u Egiptu, i većina knjige zaogrnuta egipatskim jezikom i simbolizmom, to je pogodnost koja se lako uklapa u šemu sistema  i uspešno prenosi širu nameru ove konvencije.“[4] 
O poreklu Horusa Kenet Grant kaže da je Horus
„Grčki oblik egipatske reči Har, Khar ili Khart, što znači „dete“. Taj izraz se izvorno odnosio na sina majke u prastarom i Sabeanskom kultu Sedam Zvezda; a prvi sin je bio Set kojeg je predstavljala zvezda pas. Horus je postalo ime za sina kao sunca tek nakon što su kultovi Boga smenili kultove Boginje.“ 
Dodao bih da egipatski simbolizam nije slučajan, nego je izraz duha vremena, vidi tekstove: Egiptozofija u službi afrikanizacije i Egiptozofija

Kenet Grant kaže da prema okultnoj tradiciji život na Zemlji obuhvata sedam ciklusa, od kojih se prva tri odnose na ogroman vremenski period. Tada su, po Grantu, Zemljom vladali stariji bogovi (Gospodar Noći Vremena), podeljeni u dve glavne struje: podzemne Starce i Gospodare bezdana, odnosno Duboke (o kojima svedoče mitovi o prastarim htonskim božanstvima). Drevnost je, shodno tome, sva uronjena u Žensko, jer po Nojmanu: 
„Od menstruacije i njene pretpostavljene veze s mesecom, do trudnoće i nakon nje, žena je podešena prema vremenu i zavisna od njega; zato upravo ona određuje vreme, u mnogo većoj meri nego muško koje teži prevazilaženju vremena, oslobađanju od vremena, i večnosti. Taj vremenski kvalitet Ženskog neraskidivo je povezan sa mesecom. Kvalitet vremena kao i element vode mora se dovesti u vezu sa Ženskim, a ta veza je očigledna u simbolu tok vremena.“[5] 
Nojman ističe da muški princip svesti teži postojanosti a ne promeni, večnosti a ne preobražaju, zakonu a ne stvaralačkoj spontanosti, pa često u rigidnoj društvenoj praksi satanizuje Veliku Boginju. Ali, ta vrsta muškocentričnog izopačenja jeste simptom manjka maskuliniteta ili njegovog opadanja, odnosno izostanka, svodeći muškost na racionalno čija je posledica percepcija vremena kao prave linije sa početkom i krajem. Muški princip svesti se ne odriče Majke nego teži da ovlada njenim silama. Ovladavanje tim silama jeste adekvatno ovladavanju vremenom.



Za kraj dodao bih kako smatram da ne možemo pouzdano govoriti o matrijarhatu kao zakonomernoj pojavi koja važi za čitavo čovečanstvo, niti da se prelaz iz jednog u drugi „sistem“ dešavao istovremeno svuda. Možda pre možemo govoriti o promenama važećih ezoterijskih paradigmi i ključeva inicijacije. Nojman napominje da izraz „matrijarhat“ pre označava psihičku situaciju i da to ne bi trebalo shvatati kao dominantan društveni položaj žena. U svakom slučaju, ovo je tema koja zahteva poseban prostor.





[1] Julius Evola, Pobuna protiv modernog sveta, Gradac, Beograd-Čačak, 2010, str. 192.
[2] Naravno, vremenski ciklusi, tj. eoni imaju i svoje karakteristične potcikluse, ali to je već druga tema.
[3] Kenet Grant, Kultovi senke, Esotheria, Beograd, 1998, str. 60.
[4] Danijel Gunter, Inicijacija u Aeon Deteta,  Alef, Beograd, 2015, str 126-127. Prirodu simbola Izide označava trougao, eona Ozirisa krst, a eona Horusa – pentagram.
[5] Erih Nojman, Velika Majka, Fedon, Beograd, 2015,  str. 274-275.