Friday, April 8, 2016

Izgradnja ličnog hrama kao kosmogonijsko delovanje


Izgradnja ličnog hrama predstavlja kosmogonijsko delovanje u mikrokosmosu. Lični hram je univerzum u malom, odnosno imaginarni univerzum posvećenika, energetsko-simbolički mehanizam preko kojeg on opšti sa makrokosmosom. U estetskom smislu lični Hram je zamišljena kocka sa ovalnim svodom, poput džamije ali bez minareta, trodimenzionalna mandala. Posvećenik koji deluje u svom imaginarnom ličnom hramu nalazi se u poziciji Mesije – spasitelja vlastitog Mikrokosmosa. Ta vrsta izgradnje je lični revolucionarni čin, unutrašnji džihad posvećenog čoveka. To je gradnja apsoluta. Tako je posvećenik u tom smislu pravi Mason, Majstor svog ličnog Hrama, lične Lože. Masonski učenjak Valter Lesli Vilmshurst kaže da se Loža službeno opisuje kao: 
„Pravougaonik; dugačak od Istoka do Zapada, širok od Severa do Juga, dubok od površine Zemlje do središta, a visok upravo do neba.“(1)
U nastavku Vilmshurst kaže da bi navedeno trebalo tumačiti kao aluziju na čoveka-pojedinca, pošto je sam čovek Loža. Čovek-Loža, idealni Mason, sačinjen je od mnoštva malih Masona, članova Čoveka-Lože, jer je: 
„Čovek-pojedinac složeno biće, sačinjeno od različitih svojstava i sposobnosti skupljenih u njemu u cilju njihovog harmonijskog uzajamnog delovanja i izgrađivanja svrhe života. Uvek se valja setiti da je u Masoneriji sve slika ČOVEKA.“

Organizam Čoveka-Lože, odnosno simboličkog idealnog Masona, predstavljen je četvorouglom, odnosno četvorostranom građevinom. Vilmshurst kaže da je to u skladu sa starim doktrinama o broju četiri kao aritmetičkom simbolu svega što ima fizički oblik i što je vidljivo. U tom kontektstu broj tri predstavlja Duh, koji je nevidljiv i nema fizički oblik. I kabalistički, broj četiri, koji pripada sefiri Hesed, nalazi se prva ispod tzv bezdana, odnosno tačke prelaska iz apstraktnog u konkretno i obrnuto: 
„Četvorostranost Lože podseća na to da je ljudski organizam sastavljen od ta četiri elementa u ravnotežnoj srazmeri. Voda predstavlja fizičku prirodu, Vazduh mentalnu, Vatra volju i snagu živaca, dok je Zemlja gustina u kojoj su druge tri učvršćene i zamotane... Istok Lože predstavlja čovekovu duhovnost, njegov najviši i najduhovniji oblik svesti, koji je kod većine ljudi vrlo malo razvijen, ako je to uopšte, ali je još uvek latentan i uspavan i postaje aktivan samo u momentima teške i duboke emocije. Zapad, (ili strana polarno protivna Istoku) predstavlja njegov normalni um, svest koju upotrebljava u svakodnevnim poslovima ovoga sveta, njegovu sklonost prema materijalnom, ili, kako bismo mogli reći, njegov „zdrav razum“. Sredina između Istoka i Zapada jeste Jug, kuća na pola puta i stecište duhovne intuicije i razuma, tačka koja označava apstraktnu intelektualnost, a naša intelektualna snaga se razvija do svog vrhunca upravo kao što Sunce doseže svoj podnevni sjaj na Jugu. Antipodna tačka mu je Sever, sfera mraka i neznanja, koja se odnosi samo na čulne reakcije i utiske koji se primaju na taj najniži i najnepouzdaniji način percepcije, na našu fizičku čulnu prirodu. Tako četiri strane Lože ukazuju na četiri različita, ujedno progresivna, oblika svesti koji nam stoje na raspolaganju. To su čulni utisci (Sever), razum (Zapad), intelektualna ideacija (Jug) i duhovna intuicija (Istok).“(2) 
Govoreći o dubini i visini Lože, Vilmshurst naglašava da se dubina odnosi na odstojanje i razliku između ljudske i najvišeg božanskog nivoa svesti, dok je visina: „područje svesti koje nam je pristupačno, pošto smo potpuno razvili svoje sposobnosti, bezgranično.“(3) 



Lični imaginacijski Hram ima svrhu da podrži i ojača suptilnu mikrokosmičku strukturu za spuštanje svetlosnog krsta, odnosno izlivanje svetlosti iz makrokosmosa u mikrokosmos, iz heksagrama u pentagram, iz nebeskog kruga u zemaljski krug, iz suptilno-svetlosnog u imaginacijsko. Slikovito rečeno, to je soba u kojoj ćemo dočekati boga. Kada se to desi i ukoliko se desi, onda se može reći da je čovek postao posvećenik, da je (samo)iniciran, prihvaćen od strane sila višeg poretka. Tada se novi čovek rađa a stari umire, briše se staro vreme a započinje novo. Prethodno čovek upada u stanje ličnog haosa, raspada stare ličnosti, mešanjem njenih elemenata. Isti je mehanizam začinjanja novog eona, novog modaliteta vremena. Pogledajte tarot kartu XX Eon, odnosno Sud. U Krolijevoj interpretaciji dolazi mladi bog Horus sa prstom na usnama dajući znak tišine kojim se označava novi početak i kraj opšte zbrke, kada mrtvi ustaju, duhovi prelaze na ovu stranu, sve se meša, ne bi li sve utonulo u stvaralačku tišinu novog stvaranja.

Zamislimo da se nalazimo u sredini velike kocke. Sedam dvostrukih slova hebrejskog alfabeta: betgimeldaletkafpehreš i tau simbolički čine njene strukturne elemente. Ta kocka je Hram. Kabalistički, visina Hrama označena je Merkurovim slovom betBet (kuća, Merkur ili Mesec) je gornja ravan, iznad naše glave. Bet, odnosno kuća, u ezoterijskom smislu jeste Kuća Božja (o betilu u biblijskoj interpretaciji vidi epizodu o Jakovljevom snu, Knjiga postanka, 28:11-13 i 16-19.)Hebrejsko slovo bet odgovara pojmu kuće, a u Krolijevom tarotu karta I Mag povezano je sa tim slovom. U tradicionalnim špilovima Mag ili Žongler često ispred sebe ima sto ili oltar na kome stoje njegovi instrumenti. U priloženom rasporedu oktahedrona, bet se nalazi gore, odnosno pada odozgo poput meteora. Zapravo, bet i jeste glif za meteorit. To je sveti kamen Boginje, a Boginja je Mesec. To je razlog zbog čega je u hebrejskoj kabali ustanovljena analogija između slova bet i Meseca (po atribucijama Zlatne zore, slovu bet odgovara Merkur). Međutim, bet ima funkciju glasnika, budući da prenosi poruku nebesa, otud povezivanje ovog slova sa prirodom Merkura.  


Dubina Hrama predstavljena je lunarnim slovom gimel. Gimel (kamila, Mesec) je donja ravan na kojoj stojimo. Tarot atribut ovog slova je II Prvosveštenica, odnosno Papisa. Magistrala koja povezuje visinu i dubinu, bet i gimel je taktilno slovo mem čija je elementarna atribucija Voda, a tarot karta XII Obešeni. Elijade navodi jedno jevrejsko predanje koje kaže kako je stena jerusalimskog hrama sezala duboko u podzemne vode. On to poredi sa legendom o Vavilonu, koji je podignut na bab-apsi (dveri Apsu), čime se označavaju vode prvobitnog haosa. Dalje nije potrebno naglašavati vezu lunarnog slova gimel sa elementom vode čije je jedno od osnovnih svojstava upravo dubina.

Ka istoku, ispred nas nalazi se Venerino slovo dalet, što predstavlja vrata, prolaz, a čiji je tarot atribut karta III Carica. Ka zapadu, odnosno iza naših leđa u mikrokosmičkom prostoru nalazi se Jupiterovo slovo kap, čija je tarot atribucija X Točak sreće, a ima značenje otvorenog dlana, tradicionalnog znaka blagosiljanja. Zamišljena linija koja spaja dalet i kap je vatreno-svetlosno slovo šin, čiji je tarot atribut karta XX Eon, odnosno Sud. Ka jugu, sa naše desne strane je solarno reš (što znači lice, tarot atribucija XIX Sunce), a ka severu, levo, marcijalno peh (usta, tarot atribucija XVI Toranj ili Kula) koje povezuje vazdušno alef. (vo, a u tarotu 0 Luda). 

U sredini imamo Saturnovo tau (krst, tarot karta XXI Svet, odnosno Univerzum), koje predstavlja onog ko je primio zakon, pomazanika, krštenog ili označenog adepta. Tako kroz kabalističke atribucije i rasporede dobijamo osnovnu konturu ličnog Hrama čime su povezane elementarne i planetarne prirode. Iz priloženog uočavamo sedam elemenata kocke, Kaabe / Ćabe, čime poistovećujemo pojmove Zvezda-Pentagram, Božja Kuća, Kaaba i Heptagram. Zmija je onaj koji se poistovećuje sa Krstom u središtu Kaabe. Kada kabalističku kocku izvrnemo u oktahedron dobijamo merkabu, božansko vozilo. Dakle, sve ukazuje na strukturu koja može biti fiksna ali i pokretna, poput kamena koji pada sa neba ili kamena koji drži osovinu neke građevine ili oltara. Reč je o principu koji povezuje Nebo i Zemlju, čime aktuelizuje onog ko se poistovetio sa Krstom u sredini imaginarne kabalističke kocke. 


Preostalih dvanaest slova povezuju šest referentnih prostornih tačaka međusobno. Slovo he (prozor, karta IV Car - Kroli je ovom slovu pridao kartu XVII Zvezda) u znaku Ovna povezuje bet i dalet; slovo het (ograda, karta VII Kočija) u znaku Raka povezuje bet i reš; lamed (volovski bič, karta VIII Pravda / Ravnoteža) u znaku Vage povezuje bet i kap; ajin (oko, karta XV Đavo) u znaku Jarca povezuje bet i peh; vau (klin, karta V Prvosveštenik / Papa) u znaku Bika povezuje dalet i reš; tet (zmija, karta XI Strast / Snaga) u znaku Lava povezuje reš i kap; nun (riba, karta XIII Smrt) u znaku Škorpije povezuje kap i peh; cadi (udica, karta XVII Zvezda - a po Kroliju IV Car) u znaku Vodolije povezuje peh i dalet; zain (mač, karta VI Lubavnici) u znaku Blizanaca povezuje dalet i gimel; jod (šaka, karta IX Pustinjak) u znaku Device povezuje reš i gimel; samek (stub, karta XIV Umerenost / Veština) u znaku Strelca povezuje kap i gimel; kof (potiljak, karta XVIII Mesec) u znaku Riba povezuje peh i gimel



Sve što je potrebno za početak, jeste da posvećenik zamisli sebe u središtu ovako uspostavljene imaginacijske strukture, poistovećujući svoje srce sa pozicijom tačke tau. Posvećenik se okreće ka istoku zauzimajući tau pozu, odnosno simbol krsta, prolazeći svešću svaku od tih tačaka i linija koje ih povezuju vizuelizujući njihov smisao, nižući pojmove u skladu sa adekvatnom kabalističkom šemom atribucija. Nema potrebe da naglašavam kako je radi uspešnog izvođenja ove meditacije potrebno naučiti sve atribucije napamet i sa razumevanjem (tabelu atribucija vidi ovde Neke atribucije slova hebrejskog alfabeta). Ovako stvorena struktura predstavlja prelaz između mikrokosmosa i makrokosmosa, svojevrsno vozilo za kretanje na nivou astralne ravni. Ritual koji bi se dobro uklopio u ovu meditaciju jeste Ritual ruže i krsta, objavljen od strane Zlatne zore. Svrha tog rituala, između ostalog, jeste i da potakne i omogući izvođenje tzv. astralne projekcije u prijateljskom okruženju. Druga struktura je imaginacijska simbolička kocka koja predstavlja magijski univerzum, odnosno mapu kretanja mikro-makrokosmičkog vozila. To je zapravo kabalistička kocka američkog okultiste Pola Fostera Kejsa (1884-1954) koju sam modifikovao.


kabalistička kocka P.F.Kejsa

Sada dolazimo do definicije smisla ličnog kosmogonijskog delovanja posvećenika, a to je stvaranje psiholoških i energetskih pretpostavki za okretanje svesti ka metafizičkom Istoku, ka stanju večite potrage. Taj Istok jeste onaj Večni Istok, koji je zapravo sever u mundanoj perspektivi, ukazuje na pol kao uzvišenu tačku univerzuma, a čiji je vidljivi simbol zvezda Severnjača. Henri Korbin je kao lajtmotiv iranske sufijske literature naveo upravo potragu za tim Istokom koji nije smešten niti ga je moguće smestiti na geografskim mapama: 
„Taj Orijent nije sadržan niti u jednoj od sedam klima (keshvar); on je, zapravo, osma klima. A pravac kojim nas „osma klima“ želi usmjeriti u potrazi, nije u horizontali nego u vertikali. Taj mistički nadosjetilni Orijent, mjesto Polaska i Povratka, predmet vječne Potrage, jest nebeski pol; on jeste taj Pol, jedan krajnji sjever, tako dalek da predstavlja kapiju dimenzije onostranog.“(4)
Korbin ukazuje na značaj tradicionalnog geocentričnog modela univerzuma kao svojevrsne mandale čiji je smisao prevashodno metafizički te ne korespondira kriterijumima empirijske nauke vulgarnog racionalizma: 
„To je ona mandala koju, potom, priliči motriti kao sredstvo za ponovno pronalaženje dimenzije sjevera unutar njene simboličke snage, one snage kojom ona otvara kapiju onostranoga. To je onaj sjever koji je „izgubljen“ u času kada je, revolucijom ljudske prisutnosti, revolucijom načina te prisutnosti u svijetu, Zemlja se zatekla „izgubljenom u nebu“. „Izgubiti sjever“ znači ne moći više razlikovati Raj i Pakao, anđela i demona, svjetlost i sjenu, nesvjesnost i nadsvjesnost. Prisutnost lišena okomite dimenzije, svedena na potragu za smislom jedne historije koja namiče autoritet historiografskim činjenicama, nemoćna dosegnuti oblike u značenju onog uzvišenijeg, obnoviti nepomični polet gotičkim lukovima, ali stručna nametnuti bespremačne besmislice.“(5) 
Iz predočene perspektive biva jasna svrha i metafizički smisao geocentričnog modela. Geocentrični model univerzuma je zapravo simbolički oblik antropocentrizma jer čoveka stavlja u njegovo središte čime potvrđuje ljudsko biće kao mikrokosmos. Heliocentrični, a potom ne-centrični (naučni) model, čoveka izbacuje u kosmički ambis, lišavajući ga poznate strukture i hijerarhije prostornih oznaka, simbola, pojmova, božanstava ili božanskih aspekata. Lišavanjem antropocentričnog uporišta i suočavanjem sa perspektivama beskraja čovek biva izgubljen pa mu ostaju dve mogućnosti: da se spasonosno preobrazi ili pak rasprši u ambisu ne-centričnog univerzuma. Jedini način spasonosnog preobražaja jeste da tačku u ambisu u kojoj bitiše proglasi središtem univerzuma. Pošto čovek bitiše na Zemlji, onda potvrđivanje tačke bitisanja za centar sveta vodi ka svojevrsnom geocentrizmu, čime se zatvara krug. Dakle, ne odričimo se Zemlje jer beskraj univerzuma je neuhvatljivi hologram. Zanimljivo da je dekompozicija geocentrizma i antropocentrizma istorijski propraćena širenjem sekularizma, odnosno racionalizma.

Fusnote:
(1) Walter Leslie Wilmshurst, Značenje slobodnog zidarstva, Chrysopeia, Beograd, 1998, str. 51.
(2) W.L. Wilmshurst, isto, str. 52. Na to bih dodao paralelu kineske tradicije. Naime, Fu-Hsijev raspored Ji đing trigrama Istok predstavlja solarnim trigramom Li (Vatra), dok je Zapad – lunarno Kan (Voda). Jug je Qian (Nebo), a Sever – telursko Kun (Zemlja).
(3) Isto, str. 53.
(4) Henry Corbin, Svjetlosni čovjek u iranskom sufizmu, Ibn Sina, Sarajevo, 2003, str. 23.
(5) Henry Corbin, isto, str. 24-25.